Isu SemasaSains

Nasib Kepentingan Laut Yang Tidak Bertuan

Lautan merangkumi kira-kira 70 peratus daripada permukaan bumi, dan kira-kira 70 peratus daripada lautan berada di luar bidang kuasa negara.

Kawasan-kawasan Areas Beyond National Jurisdiction (ABNJ) yang dikenali sebagai “high seas” adalah kawasan di mana tiada negara yang mempunyai tanggungjawab sepenuhnya untuk mengurus kawasan tersebut kerana ia berada di luar kuasa sesebuah negara. ABNJ ini secara keseluruhannya membentuk 49 peratus Bumi kita, 64 peratus permukaan lautan, dan hampir 95 peratus daripada jumlah lautan.

ABNJ kaya dengan kepelbagaian biologi, dan terbukti menjadi sumber genetik dan produk semula jadi yang penting. Memandangkan begitu banyak biodiversiti di lautan yang masih tidak diketahui sains, terdapat potensi besar untuk menemukan spesies dan gen baru yang dapat memberi manfaat kepada kehidupan kita.

Pencarian, penemuan dan pengkomersilan produk baru berdasarkan sumber biologi ini dikenali sebagai bioprospeksi.

Dianggarkan 95 peratus kehidupan laut mengikut berat adalah mikroskopik, dengan virus yang membentuk sebahagian besar bentuk kehidupan laut. Sumber protein yang kaya dengan pelbagai fungsi, virus mungkin merupakan takungan yang paling besar dari kepelbagaian genetik yang tidak diterokai di bumi.

Banyak organisma laut dalam (atau “extremophiles”) mempunyai ciri-ciri molekul dan metabolik yang luar biasa. Ia membolehkan mereka menyesuaikan diri dan membesar dalam keadaan yang bertekanan tinggi. Memahami keadaan biologi mereka ini boleh memberi implikasi berharga kepada dunia.

Penerbitan pelbagai produk farmaseutikal, enzim dan kosmetik dari sumber marin bukanlah sesuatu yang baru. Malah, pada akhir 1960-an, span air cetek adalah sumber bahan kimia yang membawa kepada perkembangan ubat anti-leukemia, dan seterusnya pada tahun 1980-an, ubat HIV.

Racun siput kerucut pula telah menyumbang kepada perkembangan sebatian sintetik yang digunakan dalam ubat penahan sakit.

Selain itu, protein antibeku dari ikan air sejuk dan organisma lain digunakan untuk meningkatkan kualiti makanan beku seperti ais krim, apabila ia boleh menghalang proses pengkristalan dan mengekalkan tekstur dengan baik. Ini merupakan beberapa contoh kegunaan dan aplikasi yang disebut “sumber genetik laut” (MGR).

Konvensyen PBB tentang Undang-Undang Laut (UNCLOS) 1982, yang merupakan instrumen undang-undang antarabangsa utama untuk lautan di mana ia menyediakan rangka kerja yang menjelaskan hak ke atas pelbagai bahagian lautan dan memperkenalkan beberapa prinsip serta tugas asas pemuliharaan laut.

Walau bagaimanapun, UNCLOS gagal menangani beberapa perkara seperti pemuliharaan spesies dan ekosistem marin, terutama dalam konteks ABNJ, dan bagaimana negara dapat mengakses dan berkongsi manfaat yang timbul daripada pembangunan sumber-sumber ini.

Peruntukan Konvensyen Kepelbagaian Biologi 1992 (CBD) juga diperluaskan kepada kepelbagaian biologi laut dan tidak ditimbulkan oleh UNCLOS. CBD menetapkan bahawa tanggungjawab negara-negara itu “untuk memastikan bahawa kegiatan di dalam bidang kuasa atau kawalan mereka tidak menyebabkan kerosakan kepada persekitaran negara-negara lain atau kawasan di luar batas-batas bidang kuasa nasional”. Jurang besar dalam sistem tadbir urus kita telah lama diketahui tetapi menangani mereka telah menjadi proses yang agak lekang.

Pada Sidang Kemuncak Rio+20 pada tahun 2002, semua yang hadir berkomitmen untuk membangunkan instrumen antarabangsa di bawah UNCLOS untuk pemuliharaan dan pemanfaatan biodiversiti laut secara lestari di ABNJ.

Seterusnya pada tahun 2005, Perhimpunan Agung PBB membentuk satu kumpulan untuk mengkaji isu-isu tersebut.

Pada tahun 2015, Perhimpunan Agung PBB bersetuju untuk membangunkan sebuah perikatan yang membangunakan instrumen antarabangsa (ILBI) di bawah UNCLOS tentang pemuliharaan dan penggunaan mampan kepelbagaian biologi marin di ABNJ. Pada akhir Disember lalu, Perhimpunan Agung bersetuju untuk mengadakan persidangan antara kerajaan untuk perbincangan lebih lanjut.

Di sebalik semua perkembangan dan aktiviti ini adalah kepentingan ekonomi. Contohnya penemuan nodul mangan di dasar laut yang mendalam adalah pemangkin untuk penubuhan rejim perundangan yang mengawal ABNJ.

Sebelum ini, Malaysia telah memperjuangkan kepentingan negara-negara membangun dalam isu yang berkaitan dengan warisan manusia yang sama. Satu kes di antaranya ialah Antartika.

Penyelidikan, pembangunan dan bioprospeksi di kawasan tersebut mahal dan memerlukan kemahiran berteknologi tinggi yang biasanya tinggal di negara perindustrian.

Apabila rundingan tentang ILBI bermula semasa musim luruh ini di New York, Malaysia mesti menegaskan bahawa ia mempunyai peruntukan bagi akses dan perkongsian manfaat ekonomi dan lain-lain sumber genetik.

Ini termasuk penyertaan negara-negara membangun dalam usaha penyelidikan masa depan di kawasan di luar bidang kuasa negara, pemindahan teknologi dan pembinaan kapasiti.

Perundingan tentang kepelbagaian biologi marin di kawasan di luar bidang kuasa negara akan menjadi proses perjanjian global yang pertama yang berkait dengan lautan di lebih dari dua dekad. Kepentingannya tidak boleh dipertikaikan lagi kerana ia merupakan satu-satunya peluang untuk sesebuah generasi mengubah pengurusan hampir separuh dari Bumi kita. -NST

Tags
Show More

Related Articles

Back to top button
Close